مدیریت استرس در یادگیری

استرس و یادگیری

در این نوشته قصد دارم به چگونگی مدیریت استرس در یادگیری بپردازم .

در مقاله قبلی به شرح استرس و اضطراب و تفاوت های این دو پرداختیم .

برای دسترسی به این اطلاعات می توانید از همین جا مقاله :

چگونه در دانش آموزان اضطراب ایجاد نکنیم ؟ را بخوانید .  

استرس ، مفید یا مضر ؟

احتمالا شما هم شنیده اید که کمی استرس برای ما مفید است .

چون در زمان استرس مغز با بالا بردن سطح کورتیزول در بدن ، شما را آماده و سرحال نگاه می دارد .

شما در زمان امتحانات یا وقتی کاری دارید که خیلی برایتان مهم است ، کم تر می خوابید ، بیشتر کار می کنید

ولی با این وجود کارها معمولا بهتر پیش می رود و گاه از این همه توان خود متعجب می شوید .

و این همان مفید بودن استرس است .

ولی استرس شدید یا دائم و اضطراب کاملا مضر و آسیب زننده می باشد .

استرس زیاد و یادگیری 

استرس و بی حوصلگی
استرس و بی حوصلگی

در صورت ادامه استرس و با استرس شدید ،  کورتیزول که می توانست شما را آماده و پرتوان نگهدارد ،

با فعال ماندن در طولانی مدت ، در بدن و مغز ایجاد فرسودگی می کند .

چرا که بالا بودن طولانی کورتیزول باعث تحلیل دوپامین می شود .

( هورمون ) دوپامین به عنوان یک میانجی عصبی اصلی ، عامل تمرکز و افزایش توجه بوده و با یادگیری همراه است .

بنابر این تولید زیاد و به مدت طولانی کورتیزول باعث تحلیل حافظه می شود .

استرس زیاد و طولانی مدت ، با تحلیل حافظه و فرسودگی بدن ، در یادگیری ایجاد مشکل می کند .

شخص مضطرب از نظر جسمی و مغزی ، آمادگی آموزش و یادگیری را ندارد .

افزایش کورتیزول همچنین باعث حساس شدن بیشتر آمیگدال نیز می گردد .

استرس و نقش آمیگدال  

آمیگدال مرکز تنظیم احساسات ما در مغز است و در احساسات واکنشی ما مشارکت دارد .

یکی از این احساسات واکنشی ، ترس است .

در واقع آمیگدال بجز تنظیم آهنگ احساسی هر تجربه ای می تواند مانند دکمه اعلام وحشت عمل کند .

توجه کنید که همیشه ، اعلام ترس و وحشت آمیگدال ، درست و واقعی نیست .

آمیگدال به عنوان مرکز اعلام ترس بایستی تربیت و رام شود .

چون در غیر اینصورت موجب تولید اضطراب و ترس های بیهوده می شود.

یعنی ما در شرایطی که دلیلی برای ترس و نگرانی نیست ، به اشتباه دچار استرس می شویم . 

به این ترتیب در دور باطلی گرفتار می شویم که اضطراب ما را بیشتر و بیشتر می سازد .

استرس و دور باطل آن 

با احساس خطر آمیگدال اعلام وحشت کرده و باعث افزایش کورتیزول می گردد.

افزایش کورتیزول باعث کاهش دوپامین می گردد و این یعنی کاهش توجه و تمرکز و یادگیری .

با افزایش کورتیزول همچنین آمیگدال حساس تر شده و احتمالا در اعلام خطر ، اغراق کرده و دچار خطا می گردد .

مگراینکه ، بتوانیم استرس خود را کنترل کرده و دچار اضطراب نشویم.  

چگونه دچار استرس می شویم ؟

هر مسئله ای که ما را از نقطه امن خودمان خارج کند و احساس ناامنی برایمان داشته باشد ،

می تواند موجب استرس یا اضطراب در ما گردد .

استرس
استرس

از پاسخ گویی به سوالات معلم گرفته تا ورود به یک محیط جدید ، کار گروهی یا فعالیتی که خیلی دلخواه ما نیست .

برای خیلی ها امتحان دادن یک مورد استرس زاست .

حتی تحویل کار و تکالیف نیز ، می تواند استرس زا باشد .

موارد استرس زا برای شما چیست ؟

شاید بد نباشد ، فهرستی از مواردی که شما را دچار استرس و ترس می کند ، تهیه کنید .

تا در ادامه این نوشته با راهکارهایی که ارائه می شود ، به رویارویی با ترس هایتان بروید .

چگونه دچار استرس نشویم ؟

احتمالا شما هم موافقید که عملا امکان ندارد که ما دچار هیچ استرس و فشاری نشویم .

گاه ما پدر و مادران امروزی ، از روی محبت زیاد دنبال این هستیم که کودکان و نوجوانان خود را از هر گونه فشار و تنشی دور کنیم .

اما این کار بسیار سخت و گاه نشدنی است و به نفع آنان نیز نیست .

چون بدون هیچ فشار و فعال سازی ، مغز دچار بی حوصلگی و بی توجهی می گردد .

و در بلند مدت وقتی بچه ها ناگزیر با تنش های زندگی رو به رو می شوند ، خود را ضعیف و ناتوان می یابند .

به گفته دکتر جان بی. آردن یکی از افراد پیشرو در حوزه درمان مغز ، در کتاب «مغزتان را دوباره سیم کشی کنید»

نباید از فشار عصبی و نگرانی گریزان باشید ، در عوض یاد بگیرید مدیریتش کنید .

بیایید از قدرت استرس برای قوی و آماده نگاه داشتن مغز و جسممان  استفاده کنیم .

کودکانمان و دانش آموزانمان را کمک کنیم تا مدیریت استرس و شرایط دشوار را یاد بگیرند . کمکشان کنیم تا قوی و توانمند باشند .

 مدیریت استرس و فشار عصبی

چه دلیل تنش و فشار عصبی خود را بدانید و دچار استرس باشید و چه بی دلیل نگران و مشوش شده باشید و مضطرب ،

خوب است روشی برای آرام کردن خود داشته باشید .

آرام سازی
آرام سازی

کدام یک از موارد زیر می تواند به شما برای رسیدن به آرامش کمک کند .

  • خواندن چند صفحه از یک کتاب
  • پیاده روی و رفتن به بیرون از محیط بسته
  • گوش دادن به موسیقی
  • تماس تلفنی با یک دوست
  • تماشای فیلم
  • مرتب کردن وسایل روی میز و ……
  • شستشوی ظرف ها
  • رسیدگی به گل ها
  • …………………………

 

شما هم فهرست خودتان را داشته باشید .

استفاده از مواردی که در بالا گفته شد ،مثل یک مسکن ،  فقط برای آرام سازی شماست .

در ادامه باید دنبال راهکارهایی برای حل و رفع مسئله تان باشید .

 

چگونه استرس را مدیریت کنیم ؟

بعداز آرام کردن ذهن و جسممان ، می توانیم بهتر به مدیریت استرس و رفع آن بپردازیم .

یک قلم و کاغذ بیاورید .

در بالای صفحه عنوان چیزی که شما را دچار استرس می کند یادداشت کنید .

برای نمونه : امتحان

حالا سعی کنید به سوالات زیر یا سوالات مشابهی که به ذهن خودتان می رسد پاسخ بدهید .

 

  • چه چیز امتحان شما را دچار استرس می کند ؟
  • آیا برای این مورد ، می توانی کاری انجام دهی ؟
  • چه کاری می توانی برای این مورد انجام دهی ؟
  • الان چه کاری برای رفع این مورد داری انجام می دهی ؟
  • آیا کاری که می کنی ، کمکی به رفع استرست می کند ؟
  • فکر می کنی ، الان ، چه کاری باید انجام دهی ؟
  • برنامه ات برای رفع این مسئله چی هست ؟

 

عالیه ، برنامه و راهکارهایت را اجرایی کن !

استرس و یک نمونه اجرایی 

برای اینکه با این روش بهتر آشنا شوید ، سوالات بالا را برای نمونه « امتحان » پاسخ می دهیم .

 

  • چه چیز امتحان شما را دچار استرس می کند ؟

سخت گیری های معلم ، سختی درس ، نمره پایین گرفتن ، ….

  • آیا برای این مورد ، می توانی کاری انجام دهی ؟

برای سخت گیری معلم ، کاری نمی توانم بکنم .

در مورد سختی درس : کارهایی می توانم بکنم .

نمره پایین : کاری می توانم بکنم .

چه کاری می توانی برای این مورد انجام دهی ؟

در مورد سختی درس : تلاش بیشتر ، کمک گرفتن از دیگران ، استفاده از فیلم و منابع کمک درسی و ……

نمره پایین : اگر بتوانم درس را بفهمم و یاد بگیرم ، نمره ام پایین نمی شود .

  • الان چه کاری برای رفع این مورد داری انجام می دهی ؟

قرار است بعد از خواندن درس ، اشکالاتم را با یکی از بچه ها رفع کنم .

  • آیا کاری که می کنی ، کمکی به رفع استرست می کند ؟

بله ، مریم در این درس خیلی قوی هست و با رفع اشکالاتم ، حالم خیلی خوب می شود .

  • فکر می کنی ، الان ، چه کاری باید انجام دهی ؟

سریع تر درس را شروع کنم تا بتونم به رفع اشکال برسم .

  • برنامه ات برای انجام این کار چی هست ؟

کل درس 45 صفحه است . من 4 ساعت زمان دارم که هر یک تا یک و نیم ساعت درس باید استراحتی هم داشته باشم .

کمی بیش تر از  3 ساعت فرصت درس خواندن دارم ………….

عالیه ، برنامه و راهکارهایت را اجرایی کن !

شک ندارم که موفق می شوی !

سخن پایانی  : 

در این نوشته با شرح آنچه در زمان استرس در بدن و مغزمان رخ می دهد ،

و بعد از بیان نقش مخرب استرس بر یادگیری ، به ارائه راهکارهایی ساده ، قابل اجرا و اثربخش در کنترل و مدیریت استرس پرداختم . 

خوشحالم که تا پایان این نوشته با من همراه بودید.

با به اشتراک گذاشتن این متن با دوستانتان ، کمک کنید تا جامعه ای پویاتر و سالم تر داشته باشیم .

از اینکه نظرتان را کمی پایین تر در فرم نظردهی یادداشت می کنید ، سپاسگزارم .

شاد باشید و یادگیرنده

درباره نویسنده

مهرانگیز جعفری هستم .مدرس مهارت های فکر و یادگیری با بیش از 20 سال سابقه آموزش و پژوهش. آرزوی من ، کمک به آموزش و یادگیری در همه ایران است .

مطالب مرتبط

4 نظر

  1. نرجس جعفری

    با سلام مطالبتون رو خوندم قابل استفاده و کاربردی میباشد ،به امید موفقیت روز افزون شما در این مسیر

    پاسخ
  2. حسین محققیان

    سلام،مطالب خوبی را عنوان کردید،بخصوص قسمتی که فعل و انفعالات شیمیایی درون بدن در هنگام استرس را توضیح دادید.
    وقتی که بدانیم عدم تمرکز، نشات گرفته از ترشح هورمونهای مختلف است ، می توانیم آگاهانه تر رفتار کنیم، و با استرس مقابله کنیم.
    به امید موفقیت روز افزون شما.

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.