تشویق و نقش آن در یادگیری :

نقش تشویق در یادگیری

تشویق و نقش آن در یادگیری :

تشویق ، موضوع مقاله ای است که ،در سال 1998 دانشگاه استنفورد ، با عنوان

« بررسی مکانیزم اثر تشویق بر کارایی دانش آموزان » منتشر کرد .

در انجام این تحقیق ، دانش آموزان و کودکان به سه گروه تقسیم شده بودند .

تفاوت بین گروه ها ، در نوع تشویقی بود که در قبال موفقیت هایشان دریافت می کردند .

گروه اول :
وقتی افراد این گروه در حل یک مسئله موفق می شدند به آنها گفته می شد :

« آفرین ، تو خیلی تیز هوش هستی .»
(تشویق زیاد و تایید همراه با اغراق )

گروه دوم :
افراد گروه دوم ، برای موفقیت یا عدم موفقیت شان در حل مسائل ،

با این عکس العمل رو به رو می شدند :
اگر نتیجه کارشان خوب و درست بود ، می شنیدند : « بله ، مسئله را خوب حل کردی »
و اگر مسئله را نادرست حل می کردند ، می شنیدند : « نه ! مسئله را اشتباه حل کردی »

(بیان نتیجه بدون احساس و تشویق خاص )

گروه سوم :
به گروه سوم ، بدون توجه به نتیجه و درستی یا نا درستی پاسخ مسئله ، گفته می شد :

« آفرین ، تو تلاشت رو کردی »
( توجه به شخص و تایید تلاش او ، نه فقط ، توجه به نتیجه کار )

کدام گروه برنده هستند ؟
به نظر شما ، کدامیک از این سه گروه ، در پایان ، به نتیجه بهتری رسیدند ؟
گروه اول ، که شدیدا تشویق می شدند و مورد تایید بودند ؟
گروه دوم ، که تشویق و تایید خاصی دریافت نمی کردند

و گویی با چند ربات کار می کردند ؟
گروه سوم ، که در همه موارد ، نتیجه دلخواه را کسب نکرده بودند

ولی برای تلاش بیشتر تشویق می شدند ؟

تعامل و ارتباط عاطفی
ارتباط عاطفی

شناسایی گروه موفق :
گروه اول، علیرغم دریافت تشویق زیاد و داشتن محرک و مشوق بیرونی ، موفق نبودند.

– تشویق زیاد ، شخص را متوقع ، غیر مسئول و بی انگیزه می سازد .
برای هر کاری تا مشوقی نباشد ، هیچ انگیزه درونی ندارد .
و در صورت عدم موفقیت ، دیگران مقصر هستند که گفتند ، تو می تونی ، آفرین ، انجامش بده ، ……..
تشویق زیاد ، همان کاری است که بیشتر پدران و مادران ، با کودکان خود می کنند .
امروزه ، به نظر بیشتر اولیا ، فرزندان آنان بسیار باهوش و خارق العاده هستند .
آنها به خاطر علاقه به فرزندانشان و همین طور علاقه زیاد به موفق شدن و برنده بودن ،

به تشویق و اغرق در مورد توانمندی های فرزندانشان می پردازند .
– این بچه ها ، دچار توهم می شوند که بسیار باهوش و خاص هستند و

نیاز به تلاش زیادی ندارند و هر وقت که بخواهند ، موفق خواهند شد .
بنا بر این ، برای انجام کارها تعلل و تنبلی می کنند و فکر می کنند حالا حالاها وقت دارند .

– فرزندان و شاگردانی که همیشه مورد تشویق فراوان قرار می گیرند ، تحمل شکست را ندارند .
با کوچکترین ناکامی ، توان و انگیزه خود را به کل از دست می دهند .
و این در حالی است که ، در زندگی واقعی ، خیلی اوقات موفق نمی شوی و باید دوباره شروع کنی .

گروه دوم ،نیز موفق نبودند .
این گروه ، دچار ضعف ارتباطی و عاطفی بودند .
دانش آموزانی که هیچ محرک و مشوق بیرونی دریافت نمی کنند ،

بعداز مدتی ، دلسرد شده و دچار کمبود انگیزه می شوند .

مگر آنکه با انگیزه های درونی ، بتوانند برای خود ایجاد انگیزه و محرک بکنند .

در این صورت ، انگیزه های درونی ، موثرتر از تشویق دیگران می تواند باشد .
به بیان دکتر گلسر در کتاب مدرسه کیفی ، « اگر معلم یا مدیری بخواهد در دنیای مطلوب ما جای بگیرد ،

لازم است به طور مداوم دانش آموزان یا کارکنان خود را با
بیان خود تشویق کند و سپس به آنچه می گویند با دقت تمام گوش دهد . »

و این یعنی ، توجه به آنان و داشتن یک تعامل و ارتباط سازنده .
برای مطالب بیشتر درباره دنیای مطلوب مقاله « دنیای مطلوب ما » را بخوانید .

برای خواندن مطالب بیشتر در باره دنیای مطلوب  این جا کلیک کنید .

یکی از فعالان آموزش در هند ، به زبان ساده این نکته را چنین بیان می کرد که :
برای بهبود روند یادگیری در دانش آموزان ،

ما به کسانی نیاز داریم که برای بچه ها نقش مادر بزرگ مهربان را بازی کنند !
کسانی که بچه ها را دوست داشته باشند وآنها راتشویق کنند .

ارتباط عاطفی سازنده
ارتباط عاطفی

گروه سوم ، در این بررسی بیشترین پیشرفت و بهترین کارکرد را داشتند .
چون در عین دریافت توجه و تشویق ، به تلاش بیشتر ، وا داشته می شدند .

و در موردی تشویق می شدند ( تلاش خود ) که می توانستند آن را افرایش دهند و بهبود بخشند .

تاثیر منفی تعریف کردن از هوش ،
بر روی کارایی و عملکرد انسانها ، از نظر مولر :

ما همیشه برنده نیستیم . همیشه مشکلاتی وجود دارند که حل نمی شوند و

نبردهایی هستند که در آنها شکست می خوریم .
آنکس که احساس می کند ، موفقیت اش ناشی از هوش بالاست ،

پس از هر بار شکست ، اعتماد به نفس و باورش به خود را از دست می دهد .
اما آنکس که موفقیت اش را ناشی از تلاش می داند ،
هر موفقیت به او انرژی بیشتری می دهد و هر شکست ،

به او یاد آوری می کند که ، باید تلاش خود را افزایش دهد .

سخن پایانی :
در ادامه به سوالاتی که دوستان در اینستاگرام و کانال تلگرام

درباره موضوع تشویق و جایزه پرسیده بودند می پردازم .

– آیا تشویق در یادگیری مؤثر است ؟
از آنجا که یادگیری یک فرایند تعاملی و دو طرفه بین معلم و دانش آموز و گاه دانش آموز و دانش آموز می باشد

و نوع تعامل و رفتار افراد در یادگیری اثر دارد ، تشویق در یادگیری مؤثر است .
-چگونه تشویق می تواند اثر مخرب و منفی داشته باشد ؟
اگر فقط روی توانمندی شخص تاکید شود و احتمال شکست در نظر گرفته نشود ، می تواند مخرب و آسیب زننده باشد .
-اگر تشویق به صورت جایزه باشد ، می تواند اثر منفی داشته باشد ؟
شرطی کردن افراد برای انجام کارها و دریافت جایزه ، باعث می شود شخص بیشتر از آنکه به دنبال یادگیری

و انجام کار درست باشد ، به دنبال به دست آوردن جایزه باشد .
و به مرور زمان ، خواهان جایزه بزرگتر و بیشتری می شود .
دیگر اینکه ، با حذف جایزه ، انگیزه شخص از بین می رود .
بهترین نوع تشویق و جایزه ، تشویق کلامی و عاطفی است .

اگر قصد دادن جایزه را دارید ، قبل از انجام کار آن را مشخص نکنید تا شکل معامله به خود نگیرد .
نگوییم ، اگر نمره ات …………شد برات ………….را می خرم .
ولی ممکن است به عنوان تشویق برای دانش آموز یا فرزندمان هدیه ای تهیه کنیم .
نظر خود یا پیشنهاد و سوالی اگر دارید ، در قسمت نظرات بنویسید .

راه های ارتباطی با ما :

کانال تلگرام : @amozesheyadgiri

اینستاگرام :    mehrangiz.jafary

موفق باشید و یادگیرنده

درباره نویسنده

مهرانگیز جعفری هستم .دانش آموخته گرافیک و پژوهش هنر با نزدیک به 20 سال سابقه آموزش و پژوهش. آرزوی من ، کمک به آموزش و یادگیری در همه ایران است .

مطالب مرتبط

16 نظر

  1. مدیر سایت

    ممنون از تمامی دوستان و همکارانی که با بیان نظراتشون ، یاری گر من در راه آموزش و یادگیری هستند . پاینده باشید و یادگیرنده

    پاسخ
  2. سمیرا اثنی عشری

    مقالتون خیلی خووووب بود. چه حرف و دیدگاه جالبی داشته مولر…
    با این دید دیگه از پیروز نشدن نمیترسیم… ما تلاشمون رو میکنیم و خودمون را باور میکنیم.
    مرسی 🙂

    پاسخ
  3. مشایخ

    با سلام
    ممنون از مقاله خوب و تحقیق زیبایی که اشاره کردید
    با وجود آن که در تدریس نیز دستی دارم
    هنوز چندان برای من مشخص نشده که نوجوانان دبیرستانی ما چگونه باید مورد تشویق قرار گیرند تا ادامه داربودن یادگیری را در ان ه شاهد باشیم
    ممنون

    پاسخ
    1. مدیر سایت

      سلام ممنون که نظرتان را عنوان کردید . همانطور که گفته شد نکته اصلی توجه به دانش آموز است . توجه و اهمیت دادن به یک کودک با رفتاری که با نوجوان لازم است متفاوت خواهد بود . برای توجه به نوجوانان بهتر است آنها را در تصمیمات کلاس شرکت دهیم . با این کار برای انجام تکالیف و مقررات کلاس ، احساس زور و اجبار نمی کنند و کمتر مقاومت می کنند . البته راهکارهای بسیاری هست که هر کدام با توجه به شرایط کلاس و .. می توانیم به کار گیریم . موفق باشید

      پاسخ
  4. فرزانه قهرماني

    خيلي برام جالب بود اولش اتوقع داشتم كه گروه اول خو ب عمل كنند..من و برادرم عينا افرادي هستيم كه هيچ وقت مورد تشويق قرار نگرفتيم ولي در رسيدن به اهدافمان نيروي محركه دروني داشتيم و چقدر جالب است كه تشويق ديگران زياد در من اثرگذار نيست ..عالي بود عالي

    پاسخ
  5. مجید منادی

    سلام .خسته نباشید .میشه عینی تر حرف بزنید و عملی تر توضیح بدید ..مثلا تشویق های گروه سوم رو چند نمومه بگویید .ریاضی تلاش کرده ولی بد نوشته …و و ..

    پاسخ
    1. مدیر سایت

      سلام ، ممنون از سوال خوبتون که ممکنه سوال خیلی از دوستان باشد . دانش آموز تلاش کرده ولی موفق نشده ، نمی توانیم بگوییم ، آفرین که بازم نمرت کم شده ! اما می توانیم تلاشش را تشویق کنیم ، آفرین که تصمیم گرفتی این مسئله ( ضعف در ریاضی ) رو حل کنی . به نظر به تلاش بیشتری نیاز داری . حالا بهتر می دونی که ضعفت در چه قسمت هایی هست . با اینکه هنوز به نتیجه نرسیدی ولی شروع خوبی بوده . به تلاشت ادامه بده ، من هم کنارتم … به حالات روحی بچه ها هم باید دقت کرد ، مبادا دچار ناتوانی آموخته شده ، شود و به این نتیجه برسد که نمی تونم ! که آسیب این مسئله خیلی بدتر از نمره ریاضی کم است . امیدوارم پاسخ سوالتان را گرفته باشید . موفق باشید و یادگیرنده

      پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.