فراموشی

فراموشی

فراموشی از مسائل تکراری و مشکل ساز در یادگیری می باشد.

شخصا در کار تدریس با شخصی رو به رو نشده ام که در یادگیری مشکل داشته باشد و یاد نگیرد .

البته سرعت یادگیری در افراد مختلف تفاوت دارد که به نظرم یک مسئله طبیعی است  .

اما آنچه به نظرم طبیعی نیست و تبدیل به مشکل و مسئله همه ما شده است فراموشیِ آموخته ها است .

 

 

                     f1

          

    کلی زمان و انرژی صرف می کنیم تا مطلب و موضوعی را یاد بگیریم ، ولی چیزی نمی گذرد که بیشتر آنچه

یاد گرفته ایم را فراموش می کنیم و برایمان قابل استفاده نیست .

 

چرا فراموشی ؟؟؟؟؟؟؟

اصلی هست که می گوید : اگر مشکلی چندین بار برایت تکرار شد ، مطمئن باش که مقصر خودت هستی !

بعضی ها ، خیلی فانتزی و احساسی  با مشکل  رو به رو می شوند و توصیه می کنند ،

 f3

 میم مشکلات را بردارید ، چه می ماند ، شکلات !!!!!!!!!

راستش من هم از کمی تخیل بدم نمی آید ، ولی دیگر ، طاقت این همه خیال بافی را ندارم .

فکرش را بکنید ، ساعتها وقت گذاشته ام و مطلبی را برای ارائه در جلسه ای خوانده ام و حفظ کرده ام  و حالا بعداز فقط چند روز ، به مطلب که مراجعه می کنم ، به جای آنکه آنرا حفظ باشم ،  احساس می کنم ، چقدر این مطالب برایم آشنا هستند !!!!

یک نکته ای را همین اول حل کنیم و آن اینکه ، وقتی از مشکل حرف می زنیم ، گویی راه حلی برای آن نیست و مجبور به تحمل آن هستیم .

اما یادگیریِ همراه با فراموشی ،یک مشکل حل نشدنی نیست ، تنها یک مسئله هست .

فراموشیِ مطالبِ آموخته شده،  مسئله ای جدی در آموز ش است با اثرات منفی بسیار .

اولین اثرش همین است که آموخته هایمان را خیلی زود از دست می دهیم .

و این یعنی از دست دادن زمان ، توان و انرژی .

 

 اثرات منفی :

اثر منفی دیگرش که به نظرم مهمتر است ، آن حس ضعف و ناتوایی هست که به ما دست می دهد.

همه ما با این جملات آشناییم ، اگر حرفهای خودمان هم نباشد ولی بسیار شنیده ایم :

هر چی می خونم ، نمی شه !

حافظه ام ضعیفه!

تو  کلم نمی ره !

 نمی تونم !

و …….

و همین آه و ناله ها ، باعث ناتوانیِ آموخته شده ، می شود .

یعنی یاد می گیریم ، که ، من نمی توانم یاد بگیرم !

کافی هست که خودت بگویی نمی شود آن وقت ، واقعا نخواهد شد .

 یک جایی خواندم ، وقتی خودت بگویی نمی شود ، لازم است حداقل هفت بار از کسان دیگر بشنوی که ،می شود،  تا احساس کنی ، شاید هم بشود !

باید بیشتر مواظب صحبت های خودمان با خودمان باشیم !

 

یادگیری با دلهره!

 دلهره و نگرانی از فراموشی !

اگر یادگیری ، مثل نوشتن با یک قلم روی صفحه ذهن باشد ، یادگیری با دلهره ، مانند این است که بخواهی با همان قلم روی سنگ بنویسی !

 

f2

یک کار همراه با سختی زیاد و نتیجه و بازدهی بسیار کم !

 

 فراموشی چیست؟

منظور ما از فراموشی در اینجا ، از دست دادن بخشی یا همه آنچه یادگرفته ایم ، می باشد .

در یادگیری با حافظه سر و کارداریم  . یادگیری در مغز و حافظه ، شامل سه مرحله است :

رمز گردانی ، اندوزش ، بازیابی اطلاعات

 

        الف : خلق حافظه یا رمز گردانی

        همان مرحله سپردن اطلاعات به حافظه است .

       در این مرحله ، آنچه قصد یادگیریش را داریم ، به صورت رمز ها و کدهایی به حافظه ، سپرده می شود . 

 

        ب : تثبیت حافظه یا اندوزش

       مرحله ِ اندوختن اطلاعات در حافظه است .

       آنچه به حافظه سپرده می شود ، در حافظه ِ کوتاه مدت که به آن حافظه جاری نیز می گویند قرار می گیرد . مگر آنکه به صورت آگاهانه آنرا به حافظه بلند مدت  انتقال    دهیم .

یک خبر خوب :

قسمت زیادی از تثبیت اطلاعات و آموخته های ما ، وقتی که خواب هستیم ، انجام می گیرید .

و خواب خوب یک عامل مهم در انتقال داده ها به حافظه بلند مدت است .

 

        ج : بازیابی حافظه

        دستیابی به اطلاعات کسب شده قبلی می باشد .

وقتی از فراموشی صحبت می کنیم ، ظاهرا مسئله ، مربوط به مرحله بازیابی داده ها و اطلاعات می باشد .

ولی در واقع ، فراموشی ، می تواند ناشی از خطا در هر کدام از سه مرحله حافظه باشد .

پیش تر گفتیم که در مرحله خلق حافظه ، اطلاعات به صورت رمز  در حافظه کوتاه مدت ذخیره می شود .

خطایی که ممکن است در این مرحله رخ دهد ، عدم توجه در مرحله یادگیری است .

مغز ما فقط مطالبی را رمز گردانی صحیح و اندوزش می کند که دریافت آن ، همراه با توجه باشد ، چراکه ،  اگر قرار بود ، هر دیده یا شنیده ای را اندوزش کند ، با حجم بسیار بالایی از اطلاعات غیر ضروری روبه رو می شدیم .

مثلا شما بارها کفش خریده اید ، ولی احتمالا یکی یا دو تا از آنها را با تمام جزئیات به خاطر می آورید ، چون توجه و جذابیتی که آن کفش برای شما داشته ، بقیه کفشهایتان نداشته اند .

حافظه کوتاه مدت ، دارای گنجایش محدودی است و همانطور که از نامش بر می آید ، ذخیره کننده ِ کوتاه مدتداده ها ست .

حافظه پیازی :

  حافظه را می توانیم مثل یک پیاز در نظر بگیریم که اطلاعات در لایه های آن ذخیره می شود .

 

f5

هر چه داده ای  قدیمی تر باشد در لایه های داخلی و زیرین است و از دسترس خارج می شود .

با زیاد شدن داده ها ، اطلاعات جدید به اجبار روی داده های قدیمی می نشیند و اطلاعات قدیمی به مرور پاک

می شوند و از بین می روند  .

 

راهکار چیست ؟؟

با این حساب چه باید کرد ؟ چطور آموخته هایمان را از فراموشی نجات دهیم ؟

تحقیقات نشان داده ، در زمانی کمتر از ۲۴ ساعت ، بیش از ۷۰% اطلاعات آموخته شده از دست می رود . مگر آنکه تثبیت اطلاعات صورت بگیرد .

شرط اول و آخر برای تثبیت اطلاعات و نجات داده ها از فراموشی ، انتقال آنها از حافظه کوتاه مدت به حافظه بلند مدت است .

با انتقال اطلاعات به حافظه بلند مدت  ، دادها به جای آنکه به مرور زمان ، روی هم قرار گرفته و پاک شود ، مانند فایل های کامپیوتر یا قفسه های کتابخانه ، داده ها در کنار هم نگهداری شده و قابل دستیابی می باشد .

انتقال داده ها به حافظه بلند مدت :

راه انتقال داده ها به حافظه بلند مدت ، مرور اطلاعات است .

مرور اطلاعات و تکرار ، باعث تشکیل مسیر عصبی مربوط به آن کار شده و کم کم آن کار به یک عادت و داده تثبیت شده ، تبدیل می شود .

مرور مطالب ، موجب فهم بیشتر مطالب یادگیری شده ، تسلط و سرعت عمل در آن مورد می گردد .

 

چگونه مرور کنیم ؟

 

f7

 

نکته مهم در مرور مطالب ، رعایت زمان بندی آن می باشد .

     

مرور مطالب ، در ۵ مرحله توصیه می شود .

اولین مرحله ، در حین مطالعه و یادگیری است .

که باید یادگیری فعال ، همراه با خلاصه نویسی یا رسم نقشه ذهنی باشد .

مرحله دوم ، تا یک روز بعد (تا ۲۴ ساعت )

مرحله سوم ، یک هفته بعد

مرحله چهارم ، یک ماه بعد

مرحله پنجم ،  چهار ماه بعد

به این ترتیب ، داده ها تا یکسال ماندگاری دارد .

اگر بخواهیم یادگیری ماندگارتر باشد ، هر از چندگاهی باید مرور داشته باشیم .

در مرور بهتر است به جای خود کتاب یا جزوه از یادداشت ها و نقشه دهنی استفاده شود .

و نکته مهم و نهایی : مرور باید کوتاه باشد ( ۱۰ دقیقه ) و سریع و دقیق ، همراه با یادآوری مطالب

 

در مورد ، یادگیری  ، صحبت بسیار است  ، در اینجا به همین اندازه بسنده می کنم ،

چرا که یکی از روشهای خوب و مؤثر برای یادگیری بهتر مطالب ، خُرد کردن آنها و یادگیری به تناوب  است .

موفق و شاد باشید .

درباره نویسنده

مهرانگیز جعفری هستم .دانش آموخته گرافیک و پژوهش هنر با نزدیک به 20 سال سابقه آموزش و پژوهش. آرزوی من ، کمک به آموزش و یادگیری در همه ایران است .

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.