معرفی کتاب ” آموزش تفکر انتقادی “

معرفی کتاب ” آموزش تفکر انتقادی “
چت مایرز
ترجمه : دکتر خدایار ابیلی

 تفکر انتقادی ، چیست ؟

images

تفکر انتقادی ، سپری در مقابل بمباران اطلاعاتی است .

در قرون اخیر ، تمرکز مدارس بیشتر به انتقال اطلاعات معطوف بوده است ،این روش موجب ترویج سبک انفعالی تعلیم و تربیت شده است .
اما با توجه به حجم بسیار بالای اطلاعات در دسترس از طریق کامپیوتر و وسایل ارتباطی ، دیگر کافی نیست که محافل آموزشی به منزله مخزن دانش و اساتید مانند سخنران و انتقال دهنده اطلاعات عمل کنند .
بلکه ، اساتید باید به راهنمایی و آموزش شاگردان جهت افزایش مهارتهای تفکر ، استدلال وتحقیق مستقل بپردازند تا شاگردان اطلاعات موجود را پس از پردازش مورد استفاده قرار دهند (تفکر انتقادی ) .
به گفته نالس : ” حقایقی که در دوران جوانی آموخته شده است ، نه تنها کافی نیست بلکه در بیشتر موارد نادرست است و مهارتهای فراگرفته شده ، تحت تاثیر تکنولوژیهای جدید کارایی خود را از دست می دهند .”
در سالهای اخیر ، متخصصان علوم تربیتی ، در مورد نارسایی توانایی شاگردان در امر تفکر انتقادی ، ابراز نگرانی کرده اند .
رشد و پرورش مهارتهای فکری شاگردان همیشه مسئله ای پیچیده در آموزش بوده ، ولی امروزه حالتی بحرانی به خود گرفته است ،چون برونداد اطلاعاتی فرهنگ ما از قدرت تفکر انتقادی ما درباره اطلاعات فراتر رفته است .

چرا این کتاب ؟
index

به رغم وجود مطالب فراوانی درباره این موضوع ، استادان برای بهبود تفکر شاگردان خود ، پیشنهادهای اندکی ارائه داده اند .
بیشتر این مطالب بسیار نظری است و با موارد عملی ای که استادان و شاگردان همواره با آن مواجهند ، فاصله زیادی دارد .
هدف این کتاب ، کمک به از بین بردن شکاف میان نظریه و عمل در آموزش تفکر انتقادی است .
چت مایرز ، در مقام یک استاد دانشگاهی ، به جنبه های عملی آموزش می پردازد .
در این کتاب ، ضمن ارائه الگوهای ویژه برای تکالیف و تمرینات شاگردان ، چهار چوبی نیز پیشنهاد شده که می تواند استادان را در توضیح درک خود از تفکر انتقادی کمک کند .
بیشتر کتابهایی که در این زمینه نوشته شده است ، بر اصول منطق یا بر مهارتهای کلی حل مسئله تاکید می کنند .
این کتاب با کتب دیگر در این زمینه تفاوت دارد ، چون نویسنده آن معتقد است که روشهای تفکر انتقادی در رشته های مختلف فرق می کند ،
برای مثال ، نحوه برخورد پزشکان با این مسئله با نحوه برخورد مورخان یا اقتصاددانان یکسان نیست .
بنابر این تفکر انتقادی در رشته های گوناگون باید به شیوه های مختلف توسعه یابد .
در نتیجه ، استادان کلیه رشته ها باید تفکر انتقادی را به وضوح آموزش دهند .
سرانجام تاکید این کتاب براین است که شاگردان باید با پشت سرگذاشتن
فرایندهای فکری مشکل ، تفکر انتقادی را فعالانه تمرین کنند .
شاگردان پیش از اینکه بتوانند چهارچوبی برای این نوع تفکر در رشته خود بسازند .
باید واژه ها ، مفاهیم و روشهای اصلی رشته خود را خوب بیاموزند .
فقط در این صورت است که تجسس ، پرسش و تجزیه و تحلیل شروع می شود .
مهارتهای تفکر انتقادی ، در یک محیط بحث و تبادل فکری و حل مسئله به بهترین وضعی توسعه می یابد .
شاگردان ، صرفاً از طریق گوش دادن به سخنرانی استاد درباره تفکر انتقادی ، مطلب چندانی نمی آموزند .

مروری برمطالب کتاب :

100993_280x382
این کتاب در سه بخش تدوین شده است .
در بخش اول : مفاهیم اصلی مربوط به آموزش تفکر انتقادی ارائه شده . بحث فصل اول پیرامون این مطلب است که ، منطق و حل مسئله به منزله ابزار آموزشی تفکر انتقادی دارای محدودیتهای جدی هست .
در این فصل همچنین مطالبی برای بررسی تفکر انتقادی در قالب نظرگاههای خاص تربیتی ارائه شده است .
در فصل دوم این بخش ، چهارچوبی برای کمک به استادان در درک چگونگی آموزش فرایند تفکر انتقادی عرضه می شود .
بخش دوم این کتاب بر جنبه های عملی آموزش در کلاس تاکید می کند .
در آغاز این بخش (فصل سوم ) به دو برنامه ای که در آموزش رفتارها و مهارتهای تفکر انتقادی شاگردان موفق بوده اند ، اشاره شده است .
در فصل چهارم ، نویسنده معتقد است که احساس رمز و معما و تمایل به تعمق و اکتشاف ، عوامل اساسی انگیزشند که در پرورش مهارتهای تفکر انتقادی لازم است .
در این فصل ، پیشنهادهایی نیز برای ایجاد محیط درسی که باعث تشویق این گرایشها می شود ، ارائه شده است .
در فصل پنجم ، به استادان در ایجاد کلاس درس واکنش متقابلی که در آن روشهای بحث و حل مسئله به منزله راهبرد اولیه آموزش جایگزین روش سخنرانی می شوند ، کمک می کند .
در فصل ششم ، الگوهای تکالیف نوشتاری ارائه شده .
در فصل هفتم ، توضیحاتی درباره مزایای سبک فردی و شخصی در آموزش داده شده است که در آن استادان شرکت فعال با شاگردان را در امر جداسازی عناصر عینی و ذهنی در تفکر انتقادی جایگزین رفتار عینی و مستقل خود می کنند .
در بخش سوم بر مفهومی وسیعتر از آموزش تفکر انتقادی تاکید می گردد که نخست آمادگی استاد و سپس قلمرو و محیط اجتماعی را که در آن تدریس انجام می شود ، مورد توجه قرار می دهد .
در فصل هشتم ، الگویی برای سمینارهای تفکر انتقادی ارائه شده است که در آن استادان رشته های مختلف ،به طور مشترک راهبرد آموزش و تکالیف شاگردان را طراحی می کنند .

این کتاب با ترجمه ای روان از دکتر خدایار ابیلی ، برای اولین بار در سال 1374 در 137 صفحه ، توسط سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها ( سمت ) ،چاپ شده وتا زمستان 1394 به چاپ یازدهم رسیده است .
مطالعه این کتاب برای دبیران و استادان دوره های کارشناسی و تحصیلات تکمیلی و تمام کسانی که به نگرشهای عملی در آموزش تفکر انتقادی ، علاقمندند ، توصیه می شود .
باشد تا با همفکری و همکاری یکدیگر در امر بهبود تواناییهای فکری شاگردان و پیشرفت و رونق علمی و فرهنگی کشور عزیزمان ایران ، گامهایی هر چند کوچک ، اما مفید و راهگشا برداریم .

درباره نویسنده

مهرانگیز جعفری هستم .دانش آموخته گرافیک و پژوهش هنر با نزدیک به 20 سال سابقه آموزش و پژوهش. آرزوی من ، کمک به آموزش و یادگیری در همه ایران است .

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.