ساختارهای آموزشی ، مدل آموزشی و مدل یادگیری

ساختارهای آموزشی ، مدل آموزشی و مدل یادگیری

در اینجا ساختارهای آموزشی ، مدل آموزشی و مدل یادگیری را مورد بررسی قرار می دهیم .

آموزش چیست ؟

انسان ، از زمان تولد در حال آموزش و یادگیری است . خواه آموزشی فطری و غریزی ، مانند نوزادی که راه برطرف کردن نیازهای خود را بی هیچ آموزشی می آموزد ، یا آموزشی رسمی در مدارس ، آموزشگاه ها و دانشگاه ، یا آموزشهای غیر رسمی از طریق رسانه ها و جامعه ..
موضوع مورد نظر ما آموزش و یادگیری رسمی در مدارس است .
آموزش و یادگیری فرایند و کاری تعاملی است . برخلاف آنکه خیلی ها فکر می کنند آموزش آن چیزی است که معلم می گوید و آن چیزی است که دانش آموز باید یاد بگیرد ،آموزش و یادگیری کاری تعاملی است بین
– معلم و دانش آموز
– دانش آموز و دیگر دانش آموزان
– معلم و دیگر معلمان
در سالیان اخیر ، آموزش ، با دید تعاملی ، مورد توجه خاص قرار گرفته و تحت عنوان درس پژوهی بررسی می شود .

ساختار یا مدل آموزشی :

تا کمتر از ۱۰۰ سال پیش ، اکثر جوامع ساکن و راکد بودند و سرعت تغییرات در آنها بسیار پایین بود.
تا آنجا که در مدارس ، دانش و مهارتهای گذشته را به دانش آموزان
می آموختن تا نیازهای آینده او را بر آورده سازند !
طبق تعریف یونسکو در آن سالها ، وظیفه نظام آموزشی حفظ فرهنگ و انتقال دانش و معلومات متعارف بود .
در آن نظام آموزشی ، گروه اقلیتی معلم و آموزش دهنده بودند و گروه بزرگتری دانش آموز یا یادگیرنده .
ساختار آموزشی گذشته که به آن مدل آموزشی می گویند ، مانند همان جوامع ، راکد و با کمترین تغییرات همراه بود .
در مدل آموزشی ، تاکید بر معلم است نه دانش آموز .
از دانش آموز یادگیری و تکرار مفاهیم و مطالب مشخصی را که معلم و سیستم آموزشی تعیین کرده است ، خواسته می شود .
در امدل آموزشی ، بدون توجه به شرایط و ویژگیهای هر دانش آموز ، بر اساس ساختار از پیش تعیین شده ای ، در زمان مشخصی ، آموزش و یادگیری ، بطور یکسان برای همه در نظر گرفته می شود .
در قرون اخیر ، به خصوص در کشورهای پیشرفته ، سعی شده است به جای تمرکز بر آموزش ، بر یادگیری به عنوان یک فرایند فعال تاکید شود .

یعنی مدل یادگیری ، جایگزین مدل آموزشی شده است .
در مدل یادگیری ، تاکید بر دانش آموز و روند یاد گیری می باشد و همانطور که جامعه در حال پویایی و تغییرات سریع است ، افراد جامعه نیز باید با آن و تغییراتش همراه شوند .
در اینجا، یادگیری ،روندی انفعالی در پاسخ به آموزش و تدریس نیست ، بلکه یادگیری فعال ، خودجوش ، خود رهبر و موثر مورد نظر است .
معلمان به جای انتقال دانش به دانش آموزان ، آنها را جهت داشتن ذهنی جستجوگر ،کنجکاو و پژوهشگر راهنمایی و هدایت می کنند .
و روش تدریس ، بایستی مشارکتی و تعاملی باشد .

ساختار آموزشی در ایران

مطالعات و بررسی ها ، نشان می دهد ، متاسفانه ، در غالب موارد ،سیستم آموزش و پرورش ایران ، مدل آموزشی است ، نه یادگیری .
البته تلاشهایی جهت این تغییرات صورت گرفته است ، شامل تغییرات
در کتابها و محتوا .
اما در اکثر موارد ، محتوا ی تغییر یافته به همان روش قدیمی تدریس
می گردد !
موارد استثنا ، که به همت خود معلم و با تلاش فردی او صورت گرفته ، یا برخی مدارس و آموزشگاه های غیر دولتی ،کلیت نداشته و مد نظر ما نیست .
مسلم است ، در این تغییرات ، غافل شدن از مهمترین عامل در سیستم آموزشی ، یعنی معلمان ، و بی توجهی به همراه کردن آنها با این تغییرات ، چه زیان غیر قابل جبرانی ، نه تنها برای آموزش و پرورش کشور ، بلکه برای تمام ایران به همراه خواهد داشت .

مدارس فنی حرفه ای و کاردانش :

در آموزش و پرورش ما ، خوشبختانه ،در هنرستانها و مدارس کارو دانش ، با توجه به عملی و کارگاهی بودن بیشتر دروس ، یادگیری شخصی تراست و دراین مدارس مدل آموزشی دردروس کارگاهی و عملی ، مدل یادگیری است .
یادگیری ،از درون به بیرون است وبه وسیله تجربه دانش آموزشکل می گیرد.

img_20160907_211149

در این مدارس ، معلمان ( هنرآموزان ) در شروع هر مبحث ، قواعد و اصول و چارچوب کار را برای هنرجویان توضیح و تشریح می کنند .

علاوه بر این ، در طی مراحل یادگیری ، دانش آموزان را راهنمایی کرده با تشویق و عدم تشویق (تنبیه ) به ایجاد انگیزه در او می پردازند .
با توجه به اینکه در نظام آموزش و پرورش ایران ، مدل غالب آموزشی ، مدل آموزش است نه مدل یادگیری ، هنرستانها و مدارس کار و دانش از
این جهت با آموزش و پرورش جهانی همراه تر و در واقع به روزتر می باشند .

البته در این مدارس هم ، با اطلاعات زیاد و غیر ضروری برای این دوره مواجه می باشیم .

تلاشهایی برای کاهش حجم دانش ارائه شده و بالابردن کارایی و مهارت دانش آموزان و هنرجویان آغاز گردیده .

 

درباره نویسنده

مهرانگیز جعفری هستم .دانش آموخته گرافیک و پژوهش هنر با نزدیک به 20 سال سابقه آموزش و پژوهش. آرزوی من ، کمک به آموزش و یادگیری در همه ایران است .

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.